صادرات محصولات لبنی ایران در سهماهه نخست سال ۱۴۰۴ با افزایش چشمگیر ۲۴ درصدی در حجم و ۳۲ درصدی در ارزش همراه بوده است. این رشد در حالی رخ داده که مصرف داخلی لبنیات به دلیل گرانی کاهش یافته و تولید با استفاده از شیر یارانهای انجام میشود.

آمار صادرات لبنیات در بهار ۱۴۰۴
بر اساس گزارش انجمن صنایع لبنی به نقل از گمرک، در سهماهه اول سال ۱۴۰۴، ایران ۱۷۱,۸۶۸ تن محصولات لبنی به ارزش ۲۸۰.۷ میلیون دلار صادر کرده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۳ که ۱۳۸,۹۳۹ تن به ارزش ۲۱۳ میلیون دلار بود، نشاندهنده رشد قابل توجهی است.
نقش شیر یارانهای در صادرات
نهادههای دامی وارداتی با ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی برای تولید شیر خام در اختیار دامداران قرار میگیرد تا قیمت محصول نهایی برای مصرفکننده مناسب باشد. با این حال، عدم نظارت کافی بر قیمتگذاری محصولات لبنی (به جز چهار کالای تنظیم بازاری) باعث کاهش مصرف این محصولات در سبد غذایی خانوارهای ایرانی شده است. در مقابل، هزینه پایین تولید به دلیل استفاده از شیر یارانهای، صادرات لبنیات را به گزینهای سودآور تبدیل کرده و ایران را در میان برترین کشورهای صادرکننده لبنیات قرار داده است.
مقاصد اصلی صادرات لبنیات ایران
عراق با جذب ۹۳,۰۰۰ تن محصولات لبنی به ارزش ۱۱۰ میلیون دلار، ۵۴ درصد از حجم و ۳۹ درصد از ارزش صادرات ایران را به خود اختصاص داده و بزرگترین مقصد صادراتی است. پس از عراق، پاکستان با ۲۵,۵۸۷ تن به ارزش ۳۴.۸ میلیون دلار در رتبه دوم و امارات متحده عربی با ۸,۰۰۰ تن در رتبه سوم از نظر وزن قرار دارند. همچنین، روسیه با ۳۲ میلیون دلار، سومین مقصد از نظر ارزش صادرات است.
محصولات اصلی صادراتی
سه محصول برتر صادراتی ایران در بهار ۱۴۰۴ به ترتیب زیر بودهاند:
شیرخشک صنعتی: ۴۸,۱۵۷ تن (۲۸ درصد از حجم صادرات)
دوغ و کفیر: ۳۲,۱۰۸ تن (۱۹ درصد از حجم صادرات)
پنیر: ۲۷,۷۹۲ تن (۱۶ درصد از حجم صادرات)
چالشها و فرصتها
در حالی که صادرات لبنیات به دلیل هزینههای پایین تولید رشد چشمگیری داشته، کاهش مصرف داخلی این محصولات به دلیل گرانی، زنگ خطری برای سلامت عمومی است. کارشناسان معتقدند نظارت دقیقتر بر قیمتگذاری و حمایت از مصرفکنندگان داخلی میتواند تعادل بهتری بین صادرات و نیاز داخلی ایجاد کند.