پاستا، این رشته‌های باریک و لوله‌ای که با آرد و تخم‌مرغ و آب ساخته می‌شوند، امروز نه فقط یک غذای ساده، بلکه نمادی از فرهنگ و هویت ایتالیایی است که مرزها را درنوردیده و به سفره‌های سراسر جهان راه یافته است. در ایران نیز ماکارونی به عنوان زیرشاخه‌ای از پاستا، سال‌هاست جایگاه خود را در آشپزخانه‌های خانواده‌ها باز کرده است؛ غذایی آشنا و پرطرفدار که روزگاری به دلیل قیمت مناسب، گزینه‌ای اقتصادی برای قشر متوسط بود، اما امروز با گرانی مواد اولیه، رنگ و بوی گذشته را از دست داده و به غذایی لوکس‌تر تبدیل شده است.
روز جهانی پاستا هر سال در ۲۵ اکتبر (۳ آبان) گرامی داشته می‌شود؛ مناسبی که ایده آن نخستین بار در کنگره جهانی پاستا در رم در سال ۱۹۹۵ مطرح شد و از سال ۱۹۹۸ به صورت جهانی برگزار می‌شود . در سال ۲۰۲۶، این رویداد برای نخستین بار در شهر پارما ایتالیا میزبان رویداد اصلی خود بود و همزمان، آنتونیو تاجانی، وزیر امور خارجه ایتالیا، ابتکار «روز پاستای ایتالیایی در جهان» را با هدف تبدیل این غذای محبوب به سفیری برای دیپلماسی فرهنگی اعلام کرد . آمارها نیز نشان می‌دهد ایتالیا با تولید سالانه حدود ۴.۲ میلیون تن پاستا، جایگاه نخست جهانی را در اختیار دارد و ایتالیایی‌ها با مصرف سرانه ۲۳.۱ کیلوگرم در سال، پرمصرف‌ترین ملت جهان در این زمینه هستند .
پاستا با سس گوشت و قارچ یکی از محبوب‌ترین و همه‌پسندترین انواع پاستا در ایران است که ذائقه‌ای آشنا و نزدیک به ماکارونی خانگی دارد. برای تهیه آن، ابتدا پیاز نگینی خرد شده را در روغن تفت دهید تا طلایی شود، سپس زردچوبه و گوشت چرخ‌کرده را اضافه کنید و تفت دهید تا رنگ گوشت تغییر کند. در ادامه سیر خردشده و فلفل دلمه‌ای را بیفزایید و پس از چند دقیقه، رب گوجه‌فرنگی را اضافه کنید و خوب تفت دهید تا بوی خام آن گرفته شود. قارچ‌های ورقه‌شده را جداگانه با حرارت زیاد تفت دهید تا آب نیندازند و سپس به مخلوط گوشت اضافه کنید. نمک، فلفل سیاه و آویشن را بریزید و اجازه دهید سس حدود ۱۰ دقیقه جا بیفتد. در نهایت، پاستای پخته و آبکش‌شده را با سس مخلوط کنید و چند دقیقه روی حرارت ملایم نگه دارید تا مزه‌ها به خورد هم بروند . نکته کلیدی برای طعم بهتر، استفاده از کمی فلفل قرمز یا پاپریکا در سس است.
پاستا آلفردو با مرغ نیز از آن دسته غذاهایی است که در منوی بیشتر کافه‌ها و رستوران‌ها دیده می‌شود و ترکیب مرغ، قارچ، خامه و پنیر، سسی غلیظ و پرطرفدار می‌سازد. برای تهیه آن، سینه مرغ را به قطعات کوچک برش بزنید و با نمک، فلفل سیاه و آویشن مزه‌دار کنید و در تابه با کمی روغن تفت دهید تا بپزد و سطح آن طلایی شود. مرغ را کنار بگذارید و قارچ‌های ورقه‌شده را در همان تابه با حرارت زیاد تفت دهید تا آب اضافی‌شان تبخیر شود. سیر خردشده و کره را اضافه کنید و کمی تفت دهید، سپس حرارت را کم کنید و خامه و شیر را بیفزایید و آرام هم بزنید تا سس یکدست شود. پنیر پارمزان را اضافه کنید و اگر سس بیش از حد غلیظ شد، کمی از آب پخت پاستا در آن بریزید. مرغ پخته‌شده را به سس اضافه کنید و در نهایت پاستای آبکش‌شده را با سس مخلوط کنید . برای حفظ بافت لطیف سس، از اضافه کردن خامه روی حرارت زیاد خودداری کنید.
نکته‌ای درباره تغییر ذائقه ایرانی: آنچه امروز به نام پاستا و ماکارونی می‌شناسیم، در سال‌های اخیر دستخوش تغییراتی شده است. گرانی روغن، گوشت و رب گوجه‌فرنگی باعث شده بسیاری از خانواده‌ها به نسخه‌های سبک‌تری روی بیاورند که دیگر نه آن سس غلیظ گذشته را دارد و نه آن عطر و طعم آشنا را. این تغییر اگرچه از سر ناچاری است، اما نشان‌دهنده فاصله گرفتن تدریجی سفره‌های ایرانی از غذاهایی است که روزگاری نماد سادگی و صرفه اقتصادی بودند.
