دیدار ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان در ترکمنستان و تماس تلفنی بعدی رئیس‌جمهور روسیه با دونالد ترامپ، بار دیگر مسکو را در کانون تحرکات دیپلماتیک برای پایان جنگ ایران و آمریکا قرار داده است. از یک‌سو، کرملین بر حمایت از ایران، آمادگی برای انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران و پیگیری راه‌حل دیپلماتیک تاکید می‌کند ؛ از سوی دیگر، ترامپ از توافق با روسیه برای عرضه گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان خبر داده است؛ اقدامی که در بحبوحه افزایش قیمت سوخت و نزدیک‌شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اهمیتی فراتر از یک توافق تجاری پیدا می‌کند .
پوتین روز هشتم اکتبر در دیدار با پزشکیان در ترکمنستان، با اشاره به حملات به ایران در جریان مذاکرات، موضع مسکو در مخالفت با جنگ را روشن دانست و بر تلاش برای حل‌وفصل بحران از مسیر دیپلماسی تاکید کرد. رئیس‌جمهور روسیه همچنین گفت که ایران در ایجاد بحران کنونی نقشی نداشته و پیشنهادهایی برای پایان‌دادن به درگیری ارائه کرده است . این موضع‌گیری، در شرایطی که تهران و واشنگتن همچنان بر سر شروط پایان جنگ اختلاف دارند، تلاشی برای تثبیت جایگاه روسیه به‌عنوان بازیگری موثر در روند دیپلماتیک ارزیابی می‌شود.
پوتین پس از این دیدار با ترامپ گفت‌وگوی تلفنی انجام داد. یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهور روسیه، اعلام کرد که پوتین همچنان توافق با ایران از مسیر مذاکره را امکان‌پذیر می‌داند و پیشنهاد مسکو برای انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران نیز همچنان روی میز است. اوشاکوف افزود که ترامپ این موضوع را مورد توجه قرار داد و از مشارکت مسکو در حل‌وفصل وضعیت پیرامون تهران استقبال کرد .
پیشنهاد انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران از این جهت اهمیت دارد که یکی از موضوعات حساس در هر توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن است. مسکو با طرح دوباره این پیشنهاد می‌تواند خود را به‌عنوان بازیگری معرفی کند که قادر است برای یکی از دشوارترین اختلافات هسته‌ای، راه‌حلی عملیاتی ارائه دهد. بااین‌حال، باقی‌ماندن پیشنهاد انتقال اورانیوم روی میز، به‌خودی‌خود به معنای موافقت ایران یا آمریکا و تضمین پیشرفت مذاکرات نیست؛ موفقیت آن به شروط طرفین و توافق بر سر ترتیبات اجرایی بستگی دارد.
در همین حال، اعلام توافق درباره عرضه گازوئیل روسیه به بازارهای جهانی، وجه دیگری از سیاست مسکو را آشکار می‌کند. ترامپ اعلام کرد روسیه مقادیر قابل‌توجهی گازوئیل به بازار آمریکا و بازار جهانی عرضه خواهد کرد؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش قیمت سوخت برای مصرف‌کنندگان آمریکایی و دیگر کشورها کمک کند . قیمت گازوئیل در آمریکا از زمان آغاز جنگ با ایران حدود ۷۰ درصد افزایش یافته و به یکی از دغدغه‌های داخلی دولت ترامپ تبدیل شده است .
روزنامه واشنگتن‌پست نیز این توافق را در چارچوب تلاش ترامپ برای مهار قیمت سوخت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بررسی کرده است. از این منظر، همکاری انرژی با روسیه می‌تواند برای دولت آمریکا منفعتی اقتصادی و سیاسی داشته باشد؛ به‌ویژه آنکه هزینه‌های زندگی و افزایش قیمت بنزین بر رضایت رای‌دهندگان اثر گذاشته است . وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز برای تسهیل این توافق، مجوز موقتی صادر کرده که فروش، حمل و واردات گازوئیل روسیه را تا هفتم آوریل ۲۰۲۷ میلادی مجاز می‌داند .
از این زاویه، معمای سیاست دوگانه روسیه را باید در پیوند میان میانجی‌گری و موازنه‌گری جست‌وجو کرد. مسکو با حفظ ارتباط نزدیک با تهران و پیشنهادهایی مانند انتقال اورانیوم، امکان اثرگذاری بر روند پایان جنگ را برای خود حفظ می‌کند؛ همزمان، همکاری با واشنگتن در حوزه انرژی می‌تواند زمینه‌ای برای تعامل مستقیم با ترامپ و پیگیری منافع روسیه در روابط دوجانبه فراهم آورد. در این چارچوب، ایران برای روسیه هم یک شریک راهبردی و هم یکی از مولفه‌های مهم معادلات منطقه‌ای و جهانی است؛ اما این شراکت لزوماً به معنای هم‌سویی کامل منافع دو کشور در همه پرونده‌ها نیست.
کارشناسان نیز بر این باورند که توافق گازوئیل نمی‌تواند راه‌حل قطعی بحران سوخت باشد. روری جانستون، پژوهشگر بازار نفت، در واکنش به این توافق نوشت: «نمی‌توانم تاکید کنم که این توافق چقدر بی‌اثر است» . جیم میچل، تحلیلگر وود مکنزی نیز گفت: «این توافق قطعاً راه‌حل نیست بلکه جریان دیگری برای کمک به بازار بسیار تحت فشار گازوئیل است» . به گفته کارشناسان، گازوئیل روسیه صرفاً جابه‌جایی عرضه در بازار جهانی را به همراه دارد و کمبود ناشی از اختلال در پالایشگاه‌های منطقه را جبران نمی‌کند .
در نهایت، میانجی‌گری و معامله‌گری لزوماً متضاد نیستند. روسیه می‌تواند واقعاً خواهان پایان جنگ باشد و در عین حال از نقش خود برای تقویت موقعیتش در برابر واشنگتن استفاده کند. معیار اصلی ارزیابی سیاست مسکو، نه صرفاً اظهارات حمایتی درباره ایران یا توافق انرژی با آمریکا، بلکه میزان آمادگی آن برای ارائه ابتکارهای عملی، تضمین منافع تهران در روند مذاکرات و پذیرش هزینه‌های دیپلماتیک برای پیشبرد توافق خواهد بود.
